ગાયત્રી મંત્રનો અર્થ તેના મૂળમાં સ્પષ્ટ અને સાચા વિચાર માટેની પ્રાર્થના છે. Shlokam.org તેને એક પંક્તિમાં સમાવે છે: "પ્રભુ મારા મનને પ્રકાશિત કરે અને મને યોગ્ય રીતે વિચારવા દે, જેથી હું સાચા નિર્ણયો લઉં." આ મંત્ર ધન કે વસ્તુઓ માગતો નથી. તે બુદ્ધિ માટે પ્રકાશ માગે છે. નીચે તમને આખો પાઠ, અંગ્રેજીમાં તેનો અર્થ, દરેક શબ્દનો અર્થ અને જાપની રીત મળશે.

દરેક સ્રોતની લિંક ત્યાં જ આપી છે જ્યાં તેનો પહેલી વાર ઉપયોગ થયો છે, જેથી તમે તેને જાતે વાંચી શકો. અંગ્રેજી સ્રોતોના અવતરણો અમારા અનુવાદ છે. જો મંત્ર જાપ તમારા માટે નવો હોય, તો પહેલાં નામ જાપ માર્ગદર્શિકા વાંચો. ગાયત્રી મંત્ર કાઉન્ટર જાપ કરતી વખતે તમારી ગણતરી રાખે છે.

ગાયત્રી મંત્ર: આખો પાઠ

Shlokam.orgના ગાયત્રી મંત્ર પેજ પર મંત્ર દેવનાગરીમાં આ રીતે છપાયેલો છે:

ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्

રોમન અક્ષરોમાં એ જ પેજ તેને આ રીતે આપે છે:

oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ tatsaviturvareṇyaṃ bhargo devasya dhīmahi dhiyo yo naḥ pracodayāt

holy-bhagavad-gita.org પર ભગવદ્ ગીતા 10.35 ની ટીકા આ જ પ્રાર્થના ટાંકે છે અને તેનો સ્રોત ઋગ્વેદ 3.62.10 જણાવે છે.

મંત્ર ૐ અને ત્રણ નાના શબ્દો, ભૂઃ, ભુવઃ અને સ્વઃ થી શરૂ થાય છે. Shlokam.org તેમને ત્રણ વ્યાહૃતિઓ કહે છે, એટલે કે એવા પવિત્ર ઉચ્ચાર જે અસ્તિત્વના ત્રણ મૂળ લોકોનું નામ લઈને તેમનું આવાહન કરે છે. મંત્રનો બાકીનો ભાગ પોતે પ્રાર્થના છે.

ગાયત્રી મંત્રનો અંગ્રેજીમાં અર્થ

Shlokam.org આખા મંત્રનો અનુવાદ આ રીતે કરે છે: "અમે તે પૂજનીય સૂર્ય (પરમ સત્ય) ના દિવ્ય પ્રકાશનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે ત્રણેય લોકો (ભૌતિક, સૂક્ષ્મ અને દિવ્ય) ને પ્રકાશિત કરે છે. તેઓ અમારી બુદ્ધિને પ્રકાશિત કરે અને અમારી સમજને જગાડે, જેથી તે અમને ધર્મના માર્ગે દોરી જાય."

holy-bhagavad-gita.org પર ગીતાની ટીકા બીજો અનુવાદ આપે છે: "અમે તે પ્રભુનું ધ્યાન કરીએ છીએ જે ત્રણેય લોકોને પ્રકાશિત કરે છે અને અમારી પૂજાને યોગ્ય છે. તેઓ સર્વ પાપ હરનાર અને અજ્ઞાનનો નાશ કરનાર છે. તેઓ અમારી બુદ્ધિને સાચી દિશામાં પ્રકાશિત કરે."

બંને અનુવાદોનું માળખું એક છે. બંને "અમે ધ્યાન કરીએ છીએ" થી શરૂ થાય છે. બંને ત્રણ લોક પર ઝળહળતા પ્રકાશની વાત કરે છે. બંને એ પ્રાર્થના સાથે પૂરા થાય છે કે અમારી બુદ્ધિ પ્રકાશિત થાય અને સાચી દિશા પામે. એકમાં ધ્યાનનો વિષય પૂજનીય સૂર્ય છે, બીજામાં પ્રભુ.

સરળ શબ્દોમાં: અમે દિવ્ય પ્રકાશનું ધ્યાન કરીએ છીએ, અને એ જ પ્રકાશને પ્રાર્થના કરીએ છીએ કે તે અમારા મનને માર્ગ બતાવે.

ગાયત્રી મંત્રનો શબ્દે શબ્દ અર્થ

એ જ Shlokam.org પેજ દરેક શબ્દનો અર્થ આપે છે. ક્રમ પ્રમાણે તે આ રહ્યા:

સંસ્કૃત લિપ્યંતર પેજ પર આપેલો અર્થ
ॐ oṃ પવિત્ર ધ્વનિ
भूः bhūḥ પૃથ્વી
भुवः bhuvaḥ અંતરિક્ષ
स्वः svaḥ સ્વર્ગ
तत् tat તે
सवितुः savituḥ સૂર્યનું
वरेण्यम् vareṇyam પૂજનીય
भर्गः bhargaḥ દિવ્ય પ્રકાશ
देवस्य devasya દેવતાનું
धीमहि dhīmahi અમે ધ્યાન કરીએ છીએ
धियः dhiyaḥ બુદ્ધિઓ
यः yaḥ જે
नः naḥ અમારી
प्रचोदयात् pracodayāt પ્રેરિત કરે

શબ્દ-સૂચિ અને જાપની પંક્તિમાં બે શબ્દો જુદી રીતે લખાયા છે. પંક્તિમાં भर्गो અને धियो છે, જ્યારે સૂચિમાં भर्गः અને धियः. જાપના રૂપમાં કેટલાક શબ્દો એકબીજા સાથે જોડાઈ જાય છે, જેમ કે तत्सवितुर्वरेण्यं માં.

Shlokam.org એ પણ સમજાવે છે કે શરૂઆતના શબ્દો શું સૂચવે છે. તેના મતે ભૂઃ પૃથ્વી લોક છે, એટલે કે પદાર્થ અને ઇન્દ્રિય-અનુભવનું અમારું ભૌતિક જગત. ભુવઃ અંતરિક્ષ લોક છે, અને સ્વઃ દિવ્ય લોક. પછી તે પેજ આ જ ત્રણ શબ્દોને અંદરની તરફ વાંચે છે: અમારું ભૌતિક શરીર અને ઇન્દ્રિયો, અમારી પ્રાણશક્તિ અને માનસિક શક્તિઓ, અને અમારી સૌથી ઊંડી આધ્યાત્મિક ચેતના.

છેલ્લા શબ્દો વિશે તે પેજ કહે છે કે ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ એક ઉદાત્ત પ્રાર્થના છે કે આ દિવ્ય પ્રકાશ અમારી બુદ્ધિને આત્મજ્ઞાન તરફ પ્રકાશિત કરે અને માર્ગ બતાવે.

ગાયત્રી શબ્દનો અર્થ શું છે?

ગાયત્રી સૌથી પહેલાં એક છંદનું નામ છે. Shlokam.org સમજાવે છે: "ગાયત્રી 24 અક્ષરોવાળા એક છંદનું નામ છે. એટલે તે મંત્રનું પણ નામ છે અને છંદનું પણ."

ભગવદ્ ગીતા આ છંદનું નામ લે છે. ભગવદ્ ગીતા 10.35 ના વેદાબેસ અનુવાદ માં કૃષ્ણ કહે છે: "સામવેદનાં ગીતોમાં હું બૃહત્સામ છું, અને કાવ્યમાં હું ગાયત્રી છું." એ જ શ્લોક પર holy-bhagavad-gita.orgની ટીકા ઉમેરે છે કે આ છંદમાં રચાયેલો એક પ્રસિદ્ધ મંત્ર ગાયત્રી મંત્ર છે.

એ શ્લોક પરનું વેદાબેસનું ભાષ્ય કહે છે કે ગાયત્રી મંત્ર વૈદિક સંસ્કૃતિમાં ખૂબ મહત્વનો છે અને તેને બ્રહ્મનો શબ્દ-અવતાર માનવામાં આવે છે. તે એ પણ નોંધે છે કે ગાયત્રી મંત્રનો ઉલ્લેખ શ્રીમદ્ ભાગવતમાં છે. શ્રીમદ્ ભાગવત 1.1.1 નું ભાષ્ય સમજાવે છે કે શ્રીલ વ્યાસદેવ એ પહેલા શ્લોકમાં જાણી જોઈને એક ગાયત્રી મંત્ર, ધીમહિ, નું આવાહન કરે છે.

Shlokam.org આ મંત્રને બધા વૈદિક મંત્રોની માતા કહે છે. તે ઉમેરે છે કે ગાયત્રી મંત્ર ચારેય વેદોમાં મળે છે. તે એ પણ કહે છે કે ગાયત્રી એ દિવ્ય શક્તિ કે વૈદિક મંત્રોની દેવીનું નામ છે, જે સમજ અને ભક્તિ સાથે તેમને બોલનારનું રક્ષણ કરે છે.

ગાયત્રી મંત્ર જાપના લાભ

નીચે એ જ લાભ છે જેનું વર્ણન અહીં ટાંકેલા સ્રોતો કરે છે. આ ભક્તિ સંબંધી લાભ છે, તબીબી નહીં. આ લેખ પરીક્ષાના પરિણામ, ધન કે રોગમાંથી મુક્તિનું વચન આપતો નથી. જાપ ભક્તિ છે, તબીબી સારવારનો વિકલ્પ નહીં.

  • બુદ્ધિ પર પ્રકાશ. પ્રાર્થના પોતે આ જ માગે છે. Shlokam.orgનો અનુવાદ આ શબ્દો પર પૂરો થાય છે: તેઓ અમારી બુદ્ધિને પ્રકાશિત કરે અને અમારી સમજને જગાડે.
  • રોજના નિર્ણયો માટે પ્રાર્થના. Shlokam.org તેને જીવન માટે ખૂબ યોગ્ય પ્રાર્થના કહે છે, કારણ કે જીવન નાના-મોટા નિર્ણયોથી ભરેલું છે.
  • રક્ષણ, એક શરત સાથે. Shlokam.org ગાયત્રી નામને એવી વ્યક્તિના રક્ષણ સાથે જોડે છે જે સમજ અને ભક્તિ સાથે મંત્ર બોલે છે. શરત સમજ અને ભક્તિ છે, માત્ર ધ્વનિ નહીં.
  • મનની સ્થિરતા. તેનું માર્ગદર્શન ત્યાં સુધી જાપ કરવાની વાત કરે છે જ્યાં સુધી મન સ્વાભાવિક રીતે ઊંડી સ્થિરતા અને સ્પષ્ટતામાં ઠરી ન જાય.
  • આધ્યાત્મિક પ્રગતિ. ગીતા 10.35 પરનું વેદાબેસનું ભાષ્ય કહે છે કે જ્યારે કોઈ તેના જાપમાં સફળતા મેળવે છે, ત્યારે તે પ્રભુની દિવ્ય સ્થિતિમાં પ્રવેશી શકે છે. "સફળતા" અને "શકે છે" શબ્દો પર ધ્યાન આપો: ભાષ્ય એક લક્ષ્ય બતાવે છે, આપમેળે મળતું ફળ નહીં.

ભક્તો જાપથી મળતા અનુભવને ઘણી રીતે વર્ણવે છે, અને આ અનુભવો દરેક વ્યક્તિમાં જુદા હોય છે.

ગાયત્રી મંત્રનો જાપ કોણ કરી શકે?

અહીં ટાંકેલા સ્રોતો પરંપરાગત સંદર્ભ જણાવે છે. holy-bhagavad-gita.orgની ટીકા કહે છે કે ગાયત્રી મંત્ર યુવાન પુરુષોના યજ્ઞોપવીત સંસ્કારનો ભાગ છે, અને દૈનિક કર્મકાંડના ભાગ રૂપે તેનો પાઠ થાય છે.

વેદાબેસનું ભાષ્ય આ મંત્રને યોગ્ય બ્રાહ્મણો દ્વારા જપાતો મંત્ર કહે છે. તે કહે છે કે ગાયત્રી મંત્રનો જાપ કરવા માટે પહેલાં ભૌતિક પ્રકૃતિના નિયમો અનુસાર સત્ત્વગુણના ગુણો મેળવવા જોઈએ.

પરિવારો, સમુદાયો અને પરંપરાઓમાં પ્રથા જુદી જુદી છે, અને આ લેખ આ પ્રશ્નનો નિર્ણય કરતો નથી. અમારું સૂચન છે કે તમે તમારી પરંપરા કે ગુરુના માર્ગદર્શનનું પાલન કરો.

ગાયત્રી મંત્રનો જાપ કેવી રીતે કરવો

Shlokam.org એક ટૂંકી રીત આપે છે, અને નીચેનાં પગલાં તેના પર આધારિત છે. જ્યાં કોઈ પગલું અમારું પોતાનું સૂચન છે, ત્યાં એ લખેલું છે.

  1. મૌનથી શરૂ કરો. Shlokam.org કહે છે કે પાઠ અંદરના મૌન અને ગ્રહણશીલતાની એક ક્ષણથી શરૂ થાય છે.
  2. બોલીને કે મનમાં. એ જ પેજ કહે છે કે મંત્ર બોલીને કે મનમાં જપી શકાય, દરેક અક્ષર પર ઊંડા ધ્યાન સાથે.
  3. આખા મંત્રને એક ગણો. અમારું સૂચન છે કે ૐ થી પ્રચોદયાત્ સુધીના એક આખા પાઠને એક ગણતરી માનો.
  4. માળા કે કાઉન્ટરનો ઉપયોગ કરો. માળાના મુખ્ય ભાગમાં સામાન્ય રીતે 108 મણકા હોય છે. દરેક આખા પાઠ પર એક મણકો આગળ વધારો, અથવા દરેક મંત્ર પર ગાયત્રી મંત્ર કાઉન્ટર એક વાર ટેપ કરો.
  5. અર્થ મનમાં રાખો. અમારું સૂચન છે કે શરૂ કરતાં પહેલાં ઉપરની શબ્દ-સૂચિ વાંચી લો, જેથી જાપ કરતી વખતે શબ્દો પોતાનો અર્થ સાથે લઈને ચાલે.
  6. પહેલાં તમારી પરંપરાનું પાલન કરો. જો તમારો પરિવાર કે ગુરુ કોઈ ખાસ રીત આપે, તો તેના પર જ ટકી રહો.

ગાયત્રી મંત્ર ક્યારે કરવો

Shlokam.org કહે છે કે આ મંત્રની પરંપરાગત સાધના ત્રણ સંધ્યાઓ, એટલે કે સવાર, બપોર અને સાંજ, ની આસપાસ થાય છે. તે ઉમેરે છે કે કેટલાક સાધકો ભોજન પહેલાં પણ તેનું પવિત્ર આવાહન કરે છે.

જો તમે ત્રણેય સમયે જાપ ન કરી શકો, તો અમારું સૂચન છે કે તેમાંથી એક સમય પસંદ કરો અને તેને રોજ નિભાવો.

લોકો એ પણ પૂછે છે કે ગાયત્રી મંત્રનો જાપ ક્યારે ન કરવો જોઈએ. અહીં ટાંકેલા સ્રોતો એવી કોઈ સૂચિ આપતા નથી. જો તમારો પરિવાર આ વિશે નિયમો માને છે, તો તેમનું પાલન કરો. એક સામાન્ય પ્રશ્ન માટે અમારી માર્ગદર્શિકા સ્નાન વગર નામ જપ જુઓ.

ગાયત્રી મંત્ર કેટલી વાર જપવો

Shlokam.org કહે છે કે તેને એક વાર, ત્રણ વાર, અગિયાર વાર કે 108 વાર પણ જપી શકાય. નીચેનું કોષ્ટક આ સંખ્યાઓને ત્રણ સંધ્યાવાળા એક દિવસમાં ફેરવે છે. આ સીધો હિસાબ છે, કોઈ નિયમ નહીં:

યોજના દરેક બેઠકમાં પાઠ દિવસમાં બેઠકો દિવસમાં કુલ પાઠ
એક વાર 1 3 3
ત્રણ વાર 3 3 9
અગિયાર વાર 11 3 33
એક માળા 108 3 324

જો તમે દિવસમાં ફક્ત એક સમયે જાપ કરો, તો "દરેક બેઠકમાં પાઠ" વાળી કોલમ જુઓ. નામ જાપ કેલ્ક્યુલેટર કોઈ પણ બીજું લક્ષ્ય ગણી આપે છે, અને માળામાં 108 મણકા કેમ હોય છે વાળી માર્ગદર્શિકા આ સંખ્યા સમજાવે છે.

અમારું સૂચન છે કે એવી સંખ્યાથી શરૂ કરો જે તમે રોજ નિભાવી શકો, અને પછી તેને વધારો.

નિયમ: પાળવાના સરળ નિયમો

આ અમારાં સૂચનો છે, અને જ્યાં વાત સ્રોતોની પોતાની છે ત્યાં તે જણાવ્યું છે:

  • દરેક અક્ષર પર ધ્યાન. આ Shlokam.orgનો પોતાનો નિર્દેશ છે, જે ઉપર ટાંક્યો છે.
  • એક જ મળેલું રૂપ. પાઠનું એક જ રૂપ રાખો, એ જ જે તમારો પરિવાર કે ગુરુ વાપરે છે.
  • એક નક્કી સમય. ત્રણ સંધ્યાઓમાંથી એક, રોજ નિભાવાય, તો સારો આધાર બને છે.
  • સ્વચ્છ અને શાંત જગ્યા. એવી જગ્યાએ બેસો જ્યાં તમારી ગણતરી પૂરી થાય ત્યાં સુધી કોઈ વિક્ષેપ ન આવે.
  • રોજના જીવનમાં સત્ત્વગુણ. વેદાબેસનું ભાષ્ય જાપને સત્ત્વગુણના ગુણો મેળવવા સાથે જોડે છે.

ગાયત્રી મંત્ર જાપમાં થતી સામાન્ય ભૂલો

  • અર્થ જાણ્યા વગર જાપ. પ્રાર્થના પ્રકાશિત અને સાચી દિશા પામેલી બુદ્ધિ માગે છે. શબ્દોનો અર્થ જાણવાથી આ માગ જીવંત રહે છે.
  • અક્ષરોમાં ઉતાવળ. ઉપર ટાંકેલી રીત દરેક અક્ષર પર ઊંડું ધ્યાન માગે છે. ઝડપ પછી આવી શકે છે.
  • રૂપોને ભેળવવા. એક જોડણી અને એક રૂપ પસંદ કરો, અને તેના પર જ ટકી રહો.
  • તેને ઇચ્છાઓની યાદી ગણવી. પ્રાર્થના મન માટે પ્રકાશ માગે છે, વસ્તુઓ નહીં.
  • ખૂબ મોટી શરૂઆત. અમારું સૂચન છે કે એવી સંખ્યા રાખો જે તમે નિભાવી શકો, નહીં કે મોટી સંખ્યા જે એક અઠવાડિયામાં છૂટી જાય.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ગાયત્રી મંત્રનો અંગ્રેજીમાં અર્થ શું છે?

Shlokam.org તેનો અનુવાદ કરે છે: "અમે તે પૂજનીય સૂર્ય (પરમ સત્ય) ના દિવ્ય પ્રકાશનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે ત્રણેય લોકો (ભૌતિક, સૂક્ષ્મ અને દિવ્ય) ને પ્રકાશિત કરે છે. તેઓ અમારી બુદ્ધિને પ્રકાશિત કરે અને અમારી સમજને જગાડે, જેથી તે અમને ધર્મના માર્ગે દોરી જાય."

ગાયત્રી મંત્રનો શબ્દે શબ્દ અર્થ શું છે?

ક્રમ પ્રમાણે: oṃ, પવિત્ર ધ્વનિ; bhūḥ, પૃથ્વી; bhuvaḥ, અંતરિક્ષ; svaḥ, સ્વર્ગ; tat, તે; savituḥ, સૂર્યનું; vareṇyam, પૂજનીય; bhargaḥ, દિવ્ય પ્રકાશ; devasya, દેવતાનું; dhīmahi, અમે ધ્યાન કરીએ છીએ; dhiyaḥ, બુદ્ધિઓ; yaḥ, જે; naḥ, અમારી; pracodayāt, પ્રેરિત કરે.

એક વાક્યમાં ગાયત્રી મંત્રના શબ્દોનો અર્થ શું છે?

સાથે વાંચતાં શબ્દ-સૂચિ આશરે આમ કહે છે: અમે દેવતાના, સૂર્યના, તે પૂજનીય દિવ્ય પ્રકાશનું ધ્યાન કરીએ છીએ, જે અમારી બુદ્ધિઓને પ્રેરિત કરે.

ગાયત્રી મંત્ર જાપના લાભ શું છે?

અહીં ટાંકેલા સ્રોતો ભક્તિ સંબંધી લાભ જણાવે છે: બુદ્ધિ પર પ્રકાશ, રોજના નિર્ણયો માટે યોગ્ય પ્રાર્થના, સમજ અને ભક્તિથી જાપ કરનારનું રક્ષણ, અને મનની સ્થિરતા. આ તબીબી દાવા નથી.

ગાયત્રી મંત્ર ક્યાંથી આવ્યો છે?

holy-bhagavad-gita.orgની ટીકા તેનો સ્રોત ઋગ્વેદ 3.62.10 જણાવે છે. ગાયત્રી તેના 24 અક્ષરોવાળા છંદનું પણ નામ છે.

ગાયત્રી મંત્ર કેટલી વાર જપવો જોઈએ?

Shlokam.org કહે છે કે તેને એક વાર, ત્રણ વાર, અગિયાર વાર કે 108 વાર પણ જપી શકાય. મોટી સંખ્યા માટે 108 મણકાની માળા સ્વાભાવિક એકમ છે.

ગાયત્રી મંત્ર ક્યારે જપવો જોઈએ?

Shlokam.org કહે છે કે પરંપરાગત સાધના ત્રણ સંધ્યાઓની આસપાસ થાય છે: સવાર, બપોર અને સાંજ.

બ્રાઉઝરથી દૂર રોજની સાધના માટે MySakhi Radha Naam Jap Counter એપ મફત ડાઉનલોડ થાય છે. તેમાં કેટલીક જાહેરાતો દેખાય છે, અને એક વૈકલ્પિક Pro અપગ્રેડ તેમને દૂર કરે છે. આ સાઇટનું ગાયત્રી મંત્ર કાઉન્ટર અત્યારે જ, કોઈ ઇન્સ્ટોલ વગર કામ કરે છે.

NaamJaap

સંબંધિત લેખો